Kuşlular ile sema ve Semazen üzerine sohbet ettik. İşte sohbetimizden kesitler:

Vakfıkebirgazete;Tevfik Kuşlular Kimdir?

Tevfik Kuşlular Konya 1973 doğumlu ve yaklaşık 26 yıldır sema ediyorum. Türkiye’de galiba gitmediğim şehir kalmadı. Avrupa ve dünyada birçok şehirde sema programlarına katıldım. 2005 yılından itibaren de sema eğitimine başladım. İlk başladığım yılarda Kültür bakanlığı sema ekibinde yer aldım ve kedi isteğimle ayrıldım. İlk önceleri semayı sadece zikir amaçlı yapıyordum ve her hangi bir ücret talep etmiyordum çünkü kendi mesleğim vardı. Semayı sadece o aşkı dile getirmek için yapıyordum. Allah başka kapı açtı şu an tamamen sema eğitmenliği yapıyorum.

Vakfıkebirgazete; Semazenlerin giydiği kıyafetler nelerdir?
Tevfik Kuşlular; Başımıza giydiğimiz başlığı adı “sikke” mezar taşını simgeler. Özel bir kıyafettir ve belden aşağı taşınmaz. Özel duası var ve duası okunmadan giyilmez ve başkası da giyemez. Çünkü başkasının mezarına başka bir mevta girmez. Başlığı altındaki beyaz “tennure” kefeni temsil ediyor. Üzerindeki siyah hırka toprağı temsil ediyor. Sema ölmeden önce ölüp tekrar dirilmeyi temsil ettiği için toprağı atıp üzerinden yeniden doğuşu temsil ediyor. İkinci bir anlamı da yokluk hiçlik anlamına geliyor. Yelek teste gül anlamında sağ ucu bele bağlı ama sol tarafı açıktır. O da semazenin kalp gözünün açık olduğunu gösterir. Yani kalp solda olduğu için açıktır. 

Vakfıkebirgazete; Şu ana kadar kaç öğrenci yetiştirdiniz?

Tevfik Kuşlular; 300’e yakın öğrencim var ama aktif olarak 90’ın üzerinde öğrencim var. Neden de nasip olarak değerlendiriyorum çünkü sema bire zikirdir. Bazıları sema öğrenmek istediklerini söyleyerek geliyorlar. Önce sebebini ne için öğrendiğini soruyoruz. Açık yürekle nedenini yapacak işlerinin olmadığını ve para kazanmak için olduğunu söyleyenler baştan kaybediyor. Bunları bizler uygun dille anlatıyoruz ama dergâhın kapısının ilk girişinde “edep” yazar. Hz. Pir döneminde o kadar edeplilermiş ki büyüklerimiz dergâha kabul edilen müritler her akşam ve sabah çıkarken ayakkabılarına bakarlarmış ayakkabılarının ucu dergâhın girişine bakarsa kabul edildi yani eğitimine devam edecek ama ayakkabısının ucu dışarıya çevrilmişse sen git daha olmamışsın anlamına geliyor. Seni çıkarıyoruz demekten ar ettikleri için böyle bir uygulamaya gidildi. Nasıl ki camiye giren olgun müminler ayakkabılarını kıbleye döndürür, kendini bilmeyenlerde kıblenin tam aksine döndürmeleri gibidir. Bu da kültürümüzden gelen bir şeydir. Osmanlıda nasıl kapılarda çift tokmak vardı da erkek gelirce kalın tokmak çalar ve kapıyı erkek açar, ince tokmak çalarsa kadın kapıyı açması bizim kültürümüzde olan bir şeydir. Mevlevilikte her şey çok farklı keşke yaşayabilsek. Mesela yemek yerken bile birisi su içerse diğerleri kaşıklarını bırakırmış ki su içenin rızkından fazla yememek için.
     Sema yapmaktaki oranın az olmasının bir nedeni de kimilerinin bünyesi kaldırmadığı için. Kimileri de layık değiller veya Rabbim kısmet etmiyor. Birde semanın çok ağır bir eğitimi var. 

Vakfıkebirgazete; Bir semazen kaç yılda kemale erer?

Tevfik Kuşlular; Çok sıkı çalışmayla azami bir yılda eğitiminin tamamını alır ve an az üç yılda kemale erer.

Vakfıkebirgazete; Bir semazen ne eğitimi alır?

Tevfik Kuşlular; İlk önce ayakta durmasını öğrenir. Ondan sonra çark atmasını öğrenir. Her tura biz bir çark diyoruz. Çark iki bölümden oluşuyor önce bir adım atıyorsun daha sonra vücudu değiştiriyorsun. Adım attığın zaman AL diyor vücudu değiştirdiğin zaman ise LAH diyor. Adım atarken bile Allah diyor vücut bile o zikri yapıyor. Vücut bu zikri yaparken semazen de her çarkta mutlaka Allah der.

Vakfıkebirgazete;semazenin bir elinin havaya dönük bir elinin yere dönük olması ne manaya geliyor?

Tevfik Kuşlular; Ben bir hiçim demek. Hak’tan aldığımı halka dağıtıyorum demek. Ben sadece aracıyım demektir.

Vakfıkebirgazete; Bayan semazen var mı?

Tevfik Kuşlular; elbette var ama sahneye çıkmazlar. Kendi hem cinsleri arasında, kendi cemaatleri arasında sema ederler fakat erkeklerin olduğu yerde sahneye çıkmazlar.
Eğitimi sadece çocuklar ve gençler olarak değil. 2008 yılında Türkiye’de ve dünyada ilk defa zihinsel engelli “Davn sentromlu” üç öğrencim şu anda aktif olarak sema ediyorlar. Bu çocuklarımız tek başına yemek yiyemezken, tuvalete gidemezken hiçbir ihtiyaçlarını karşılamazken geçen yıl bunlar Şebbi Aruz’da program yaptırdım ve şu anda aktif sema hayatlarınmnı devam ettiriyorlar. İlk başladığımızda kimse inanmıyordu. Bunların anne ve babalarıyla sürekli görüşüyordum “Davn Sentromu” kötü bir hastalık. Çok çabuk unutuyor ama ne hikmetse kendi başsına yemek yiyemeyen çocuklar aileleri ellerine makbuzları verip elektrik ve su faturasını yatıracak kapasiteye geldiler ve bilimsel olarak bunun da açıklaması hala bulunamadı.

Vakfıkebirgazete; Osmanlı döneminde hastaların müzik sayesinde tedavi edildiğini biliyoruz. Bunun etkisi olmuş olabilir mi?
Tevfik Kuşlular; mutlaka dediğim gibi sema eğitimi yaparken önce ayakta durmasını öğretiyoruz. Ondan sonra çark atmasını öğreniyor ve bizim çivi tahtası dediğimiz 1x1 metrelik bir tahtamız var, ortasında çiviye benzer “kapara” çakılır ayak başparmağını arasına takar orada çark atar ki sağa ve sola kaymasın. Bu kapara ayağın arasında sürte sürte kananır on oniki turdan sonra deriyi alır ve kan akmaya başlar. Yak yapışmasın diye altına tuz atarız ki yaraya tuz basmış oluruz. Bu çocuklar zorlamaya, sıkıya strese gelmez. Çok şükür ki bir buçuk yıl çalıştık ve sahneye çıktılar. 2010 yılında Gaziantep turnesinde tekerlekli sandalyede bir engelli arkadaşı gördüm ve sama esnasında aklıma geldi. 2011 yılında Eskişehir tepe Belediyesi’nin de katkılarıyla yine dünyada tek olan tekerlekli sandalyede dört sema öğrencim var ve aktif olarak sema yapıyorlar ama maalesef bunu Konya’da yapamadık.

Vakfıkebirgazete; Aşk ile dönenin neden başı dönmez?

Tevfik Kuşlular; Vücut dönerken Allah diyor zaten sol kolunuzu sürekli kaldırıyorsunuz ve sola bakıyorsunuz. Yani Hak’tan aldığınız tarafa bakıyorsunuz. Diliniz ve vücudunuz Allah diyor zaten başka bir şey kalmıyor ki. Sema edilecek yerin düzgün ve kuru olması lazım ki dönebilesin. O aşkı hissettiğin zaman bir şeyin farkında olmazsın. 

Vakfıkebirgazete;Dünyada Türkiye’den başka semazen var mı?

Tevfik Kuşlular; Sadece Türkleri has değil. Suriye’deki Mevlevi dergâhlarında sema ediliyor ama çark atışları çok farklı. Mısır’da var. Girit’te Mevlevi dergâhı varmış ama maalesef elden çıktıktan sonra yıkılmış. Kıbrıs’ta vardı yıkıldı. Arnavutluk’ta ve birçok Osmanlı toprağında dergâh vardı ve sema ediliyormuş. Şu anda sadece Konya ama son on yıldır Kütahya’da, İstanbul, Urfa, Gaziantep’te yeniden dergâhlar açıldı.

Vakfıkebirgazete; Karadeniz Bölgesinden hiç semazen öğrenciniz var mı? Bölgeden gelecek olan tekliflere hayır der misiniz?

Tevfik Kuşlular; Hayır demem özellikle Karadeniz Bölgesi’nde semazen yetiştirmek isterim. Benim yaklaşık yedi yıldır bir projem var ve üç yıldan beride Kültür Bakanlığında bekliyor. Her şeyi hazır onayını alır almaz isteyen belediyelere dergâh kurmayı düşünüyorum. Konya’daki Mevlana Dergâhı’nın biraz küçüğünü kuracağım ve dergâhın kapısından içeri girdiğinizde 1300’lü yıllardaki havanın aynısını hissettirmeyi düşünüyorum. İçinde sohbet halinde Mevlevi dedesi, hücre odası, sema eğitmen odası yani tam bir külliye olarak kurdurmayı düşünüyorum. Bir hafta ya da on günlük etkinlik olarak kalacak ama belediye derse burada kalsın kullanmak istiyorum derse külliyeyi oraya bırakarak içine bir eğitmen tayın ederek dergâh olarak bırakmayı düşünüyorum.

Vakfıkebirgazete; Verdiğiniz bilgiler için teşekkür erim.
Tevfik Kuşlular, alakanız için ben teşekkür ederim.