Trabzon Halk sağlığı Müdürlüğü tarafından aşırı sıcaklarda dikkatli olunması yönünde uyarılarda bulunuldu. Uyarıda aşırı sıcaklar çeşitli sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir denildi.
Trabzon Halk sağlığı Müdürü Dr. Köksal Hamzaoğlu tarafından
aşırı sıcaklardan etkilenmemek için yapılan uyarılar şu şekilde; Sıcaklık ve
nem artışına bağlı olarak vücut ısısı artmakta ve metabolizma bu yeni duruma
uyum sağlamaya çalışmaktadır. Normalde terleme ile vücut ısısı dengede
tutulmaya çalışılır. Ancak aşırı sıcaklarda sadece terleyerek vücut ısısı
dengede tutulamaz. Yaşlılar, bebekler ve kronik hastalığı olanlarda terleme
mekanizması ile vücut ısısının dengede tutulması her zaman mümkün olmayabilir.
Yine ortamdaki nem oranı yüksekse terleme suretiyle vücut ısısı yeterli düzeyde
düşmeyebilir. Ayrıca şişmanlık, herhangi bir hastalığa bağlı yüksek ateş, aşırı
sıvı kaybı (dehidratasyon), kalp hastalığı, ruh ve sinir hastalığı, alkol ve
uyuşturucu madde kullanımı ile tedavi amaçlı bazı ilaçların (tansiyon
düşürücüler, idrar söktürücüler vb.) kullanımı da sıcak havalarda terlemeyi
etkileyen diğer faktörlerdendir. Bu gibi durumlarda yükselen vücut ısısı beyin
ve diğer hayati organlarda hasara yol açabilir.
Dr. Hamzaoğlu aşırı
sıcaklardan en çok etkilenen grupladı: Yalnız yaşayan 65 yaş ve üzerindeki yaşlılar,
Dört yaşından küçük çocuklar, Bakıma ihtiyacı olanlar, Hamileler, Açık alanda
çalışanlar, Aşırı kilolular, Kronik hastalığı (şeker hastalığı, kalp-damar
hastalıkları, beyin-damar hastalıkları, psikolojik hastalıklar, kronik solunum
sistemi hastalıkları, karaciğer hastalıkları, böbrek hastalıkları) olanlar, Sürekli ilaç (özellikle tansiyon düşürücü,
idrar söktürücü, depresyon ve uyku ilaçları) kullanan kişiler,Sokak çocukları
ve evsizlerdir.Özellikle kronik hastalığı bulunan ve yalnız yaşayan yaşlılar en
çok risk taşıyan gruptur.
Aşırı sıcaklardan
korunma yollarını açıklayan Dr. Hamzaoğlu şunları önerdi: Genel Korunma için Günün en sıcak saatlerinde
(10.00-16.00) mecbur kalınmadıkça dışarı çıkılmamalıdır. Dışarıda çalışması
gerekenler mümkün oldukça güneş altında korunmasız kalmamaya, aşırı
hareketlerden kaçınmaya, sık sık tuz içeren sulu gıdalar almaya dikkat
etmelidirler. Dışarıda bulunulduğunda açık renkli, hafif, bol ve sıkı dokunmuş
kumaşlardan yapılan giysiler tercih edilmeli; geniş kenarlı ve hava delikleri
olan şapka giyilmeli ve güneşin zararlı ışınlarından koruyan güneş gözlüğü
kullanılmalıdır. Güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde (10.00-16.00) denize
girilmemeli ve güneşlenilmemelidir. Bu saatlerin dışında denize girmek
isteyenler güneşten koruyucu krem(en az 15 koruma faktörlü) kullanmalı, şapka
ve gözlük gibi gerekli koruyucu önlemleri almalı ve uzun süre kesintisiz güneşlenmemelidir.
Yoğun fiziksel aktivite ve spor yapmak için sabah ve akşam saatleri tercih
edilmeli, her bir saatlik spor için en az 2-4 bardak sıvı alınmalıdır. Ağır
fizik aktivitelerden kaçınılmalıdır. Risk altındaki yetişkinler ve yaşlılar,
günde en az iki kez güneş veya sıcak çarpması yönünden izlenmelidir. Bebekler
ise bu açıdan daha sık izlenmelidir. Bebek, çocuk, engelliler ve hayvanlar
kapalı ve park etmiş araçlarda kesinlikle bırakılmamalıdır. Araçların iç
ısıları, klima olsa dahi park edildikten çok kısa süre sonra yükselmektedir.
Araç terk edilirken herkesin dışarı çıktığından emin olunmalıdır. Kapalı
alanlar iyi havalandırılmalıdır.Güneş gören pencereler perde vb. güneşliklerle
gölgelendirilmelidir. Vücut ısısının yükselmemesi için sık sık duş alınmalı;
bunun mümkün olmadığı durumlarda ayaklar, eller, yüz ve ense soğuk suyla
ıslatılmalı veya silinmelidir.
Beslenme ve Sıvı
Alımında dikkat edilmesi gerektiğini belirten Dr. Hamzaoğlu; Susuzluk hissi
olmasa bile her gün en az 2-2,5 litre (12-14 su bardağı) sıvı tüketilmelidir. Kahvaltıda
az yağlı peynirler, zeytin ve taze sebzeler bulunmalı, kafein içeren içecekler
yerine de süt, meyve suyu, ıhlamur ve kuşburnu gibi bitki çayları tercih
edilmelidir. Yağlı besinlerin ve yağda kızartmaların tüketiminden kaçınılmalı;
yemeklerde bitkisel sıvı yağlar kullanılmalıdır. Yemekleri pişirirken kızartma
ve kavurma yerine haşlama, ızgara, kendi suyunda veya az suda pişirme gibi
sağlıklı pişirme yöntemleri uygulanmalıdır.
Vücut direncini artırmak ve vücudun yeterli miktarda vitamin ve mineral
almasını sağlamak için bol miktarda sebze ve meyve tüketilmelidir. Terleme ile
artan sıvı ve mineral kaybının önlenmesi için her zamankinden daha fazla
miktarlarda sıvı alınmalıdır. Sıvı alımında su içmek esas olmakla beraber, su
dışı sıvı alımında kahve, çay ve gazlı içecekler yerine süt, ayran ve meyve
suyu gibi içecekler tercih edilmelidir. Eğer doktor tarafından sıvı alımı
kısıtlanmış veya idrar söktürücü ilaç kullanılması söz konusu ise ilgili doktora
başvurmak gerekir. Mide kramplarına neden olabileceği için çok soğuk ve buzlu
içecekler tercih edilmemelidir.Kafein, alkol ve fazla miktarda şeker içeren
içecekler vücuttan daha fazla sıvı kaybına yol açtığı için tüketilmemelidir.Dışarıda
ve açıkta satılan yiyeceklerin, tüketiminden kaçınılmalı, çabuk bozulma riski
olan besinler (et, yumurta, süt, balık vb.) açıkta bekletilmemeli, besinlerin
hazırlanması ve pişirilmesi aşamalarında hijyen kurallarına özen
gösterilmelidir.
Trabzon Halk sağlığı Müdürü Dr. Köksal Hamzaoğlu tarafından
aşırı sıcaklardan etkilenmemek için yapılan uyarılar şu şekilde; Sıcaklık ve
nem artışına bağlı olarak vücut ısısı artmakta ve metabolizma bu yeni duruma
uyum sağlamaya çalışmaktadır. Normalde terleme ile vücut ısısı dengede
tutulmaya çalışılır. Ancak aşırı sıcaklarda sadece terleyerek vücut ısısı
dengede tutulamaz. Yaşlılar, bebekler ve kronik hastalığı olanlarda terleme
mekanizması ile vücut ısısının dengede tutulması her zaman mümkün olmayabilir.
Yine ortamdaki nem oranı yüksekse terleme suretiyle vücut ısısı yeterli düzeyde
düşmeyebilir. Ayrıca şişmanlık, herhangi bir hastalığa bağlı yüksek ateş, aşırı
sıvı kaybı (dehidratasyon), kalp hastalığı, ruh ve sinir hastalığı, alkol ve
uyuşturucu madde kullanımı ile tedavi amaçlı bazı ilaçların (tansiyon
düşürücüler, idrar söktürücüler vb.) kullanımı da sıcak havalarda terlemeyi
etkileyen diğer faktörlerdendir. Bu gibi durumlarda yükselen vücut ısısı beyin
ve diğer hayati organlarda hasara yol açabilir.
Dr. Hamzaoğlu aşırı
sıcaklardan en çok etkilenen grupladı: Yalnız yaşayan 65 yaş ve üzerindeki yaşlılar,
Dört yaşından küçük çocuklar, Bakıma ihtiyacı olanlar, Hamileler, Açık alanda
çalışanlar, Aşırı kilolular, Kronik hastalığı (şeker hastalığı, kalp-damar
hastalıkları, beyin-damar hastalıkları, psikolojik hastalıklar, kronik solunum
sistemi hastalıkları, karaciğer hastalıkları, böbrek hastalıkları) olanlar, Sürekli ilaç (özellikle tansiyon düşürücü,
idrar söktürücü, depresyon ve uyku ilaçları) kullanan kişiler,Sokak çocukları
ve evsizlerdir.Özellikle kronik hastalığı bulunan ve yalnız yaşayan yaşlılar en
çok risk taşıyan gruptur.
Aşırı sıcaklardan
korunma yollarını açıklayan Dr. Hamzaoğlu şunları önerdi: Genel Korunma için Günün en sıcak saatlerinde
(10.00-16.00) mecbur kalınmadıkça dışarı çıkılmamalıdır. Dışarıda çalışması
gerekenler mümkün oldukça güneş altında korunmasız kalmamaya, aşırı
hareketlerden kaçınmaya, sık sık tuz içeren sulu gıdalar almaya dikkat
etmelidirler. Dışarıda bulunulduğunda açık renkli, hafif, bol ve sıkı dokunmuş
kumaşlardan yapılan giysiler tercih edilmeli; geniş kenarlı ve hava delikleri
olan şapka giyilmeli ve güneşin zararlı ışınlarından koruyan güneş gözlüğü
kullanılmalıdır. Güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde (10.00-16.00) denize
girilmemeli ve güneşlenilmemelidir. Bu saatlerin dışında denize girmek
isteyenler güneşten koruyucu krem(en az 15 koruma faktörlü) kullanmalı, şapka
ve gözlük gibi gerekli koruyucu önlemleri almalı ve uzun süre kesintisiz güneşlenmemelidir.
Yoğun fiziksel aktivite ve spor yapmak için sabah ve akşam saatleri tercih
edilmeli, her bir saatlik spor için en az 2-4 bardak sıvı alınmalıdır. Ağır
fizik aktivitelerden kaçınılmalıdır. Risk altındaki yetişkinler ve yaşlılar,
günde en az iki kez güneş veya sıcak çarpması yönünden izlenmelidir. Bebekler
ise bu açıdan daha sık izlenmelidir. Bebek, çocuk, engelliler ve hayvanlar
kapalı ve park etmiş araçlarda kesinlikle bırakılmamalıdır. Araçların iç
ısıları, klima olsa dahi park edildikten çok kısa süre sonra yükselmektedir.
Araç terk edilirken herkesin dışarı çıktığından emin olunmalıdır. Kapalı
alanlar iyi havalandırılmalıdır.Güneş gören pencereler perde vb. güneşliklerle
gölgelendirilmelidir. Vücut ısısının yükselmemesi için sık sık duş alınmalı;
bunun mümkün olmadığı durumlarda ayaklar, eller, yüz ve ense soğuk suyla
ıslatılmalı veya silinmelidir.
Beslenme ve Sıvı
Alımında dikkat edilmesi gerektiğini belirten Dr. Hamzaoğlu; Susuzluk hissi
olmasa bile her gün en az 2-2,5 litre (12-14 su bardağı) sıvı tüketilmelidir. Kahvaltıda
az yağlı peynirler, zeytin ve taze sebzeler bulunmalı, kafein içeren içecekler
yerine de süt, meyve suyu, ıhlamur ve kuşburnu gibi bitki çayları tercih
edilmelidir. Yağlı besinlerin ve yağda kızartmaların tüketiminden kaçınılmalı;
yemeklerde bitkisel sıvı yağlar kullanılmalıdır. Yemekleri pişirirken kızartma
ve kavurma yerine haşlama, ızgara, kendi suyunda veya az suda pişirme gibi
sağlıklı pişirme yöntemleri uygulanmalıdır.
Vücut direncini artırmak ve vücudun yeterli miktarda vitamin ve mineral
almasını sağlamak için bol miktarda sebze ve meyve tüketilmelidir. Terleme ile
artan sıvı ve mineral kaybının önlenmesi için her zamankinden daha fazla
miktarlarda sıvı alınmalıdır. Sıvı alımında su içmek esas olmakla beraber, su
dışı sıvı alımında kahve, çay ve gazlı içecekler yerine süt, ayran ve meyve
suyu gibi içecekler tercih edilmelidir. Eğer doktor tarafından sıvı alımı
kısıtlanmış veya idrar söktürücü ilaç kullanılması söz konusu ise ilgili doktora
başvurmak gerekir. Mide kramplarına neden olabileceği için çok soğuk ve buzlu
içecekler tercih edilmemelidir.Kafein, alkol ve fazla miktarda şeker içeren
içecekler vücuttan daha fazla sıvı kaybına yol açtığı için tüketilmemelidir.Dışarıda
ve açıkta satılan yiyeceklerin, tüketiminden kaçınılmalı, çabuk bozulma riski
olan besinler (et, yumurta, süt, balık vb.) açıkta bekletilmemeli, besinlerin
hazırlanması ve pişirilmesi aşamalarında hijyen kurallarına özen
gösterilmelidir.